Kripto Para Nedir?

0

Kripto para kavramını anlamak için öncelikle kriptografinin kelime olarak ne anlam ifade ettiğini öğrenmemiz lazım. Kriptografi; gizlilik, kimlik denetimi, bütünlük gibi bilgi güvenliği kavramlarını sağlamak için çalışan matematiksel yöntemler bütünüdür. Bu yöntemler, bir bilginin iletimi esnasında karşılaşılabilecek aktif ya da pasif ataklardan bilgiyi, dolayısıyla bilgi ile beraber bilginin göndericisi ve alıcısını da koruma amacı güder. Bir başka deyişle kriptografi, okunabilir durumdaki bir bilginin istenmeyen taraflarca okunamayacak bir hale dönüştürülmesinde kullanılan tekniklerin tümü olarak da gösterilir.

Kriptografi biliminin gelişmesiyle birlikte internet üzerinde transferi yapılan bilgilerin güvenliği de artmaya başlamıştır. Bu gelişmeler kripto paranın bir yazılım olarak ortaya çıkmasını sağlamıştır. İlk olarak ortaya çıkan “Bitcoin” bu mantıkla çalışan bir kripto paradır ve kripto paralar içerisinde en popüler olanıdır.

Kripto para, gerçek paradan farklı olarak elle tutulan, deri bir cüzdanda taşınan bir değer değildir. Merkezi olmayan bir sistem ile geliştiği için, bu paraların üretiminde hiçbir devlet ya da özel kuruluşun söz hakkı yoktur. Klasik anlamda kullandığımız tüm paralar devletler tarafından üretilen ve arkasında devlet desteği olduğu için “belirli bir değeri” olan cisimlerdir. Ancak yeni gelişen kripto para teknolojisi hiçbir devlet desteği olmaksızın dünyanın her yerindeki bireysel kullanıcılar tarafından üretilerek “belirli bir değer” edinmiştir.

Kripto Para Tarihi

İlk kripto para, 2009 yılında takma adlı bir yazılımcı olan Satoshi Nakamototarafından bulunan Bitcoin‘dir. Bitcoin sistem olarak POW kullanır.

Bitcoin’in ardından Nisan 2011’de, merkezsiz bir DNS aracılığıyla internet sansürünü zorlaştırmak amacıyla ilk altcoin olan Namecoin kuruldu. Ekim 2011’de ise şifreleme methodu olarak SHA-256 yerine Scrypt kullanarak ilk kez başarılı olan kripto para Litecoin kullanıma sunuldu. Bu özellik sayesinde insanlar Bitcoin madenciliği için kullanılan ASIC makineleri gibi özel donanımlar olmadan Litecoin kazabilir hale geldi.

2013 sonlarında Litecoin, medya tarafından tanınmaya başladı ve 1 milyar $ piyasa değerine ulaştı. 2011’de kurulan Ripple da Bitcoin ile aynı protokoller üzerine kurulmuştur.

HA VS SCRYPT

Bitcoin ve birçok diğer kripto para SHA-256 kullanılarak kazılsa da, Litecoin ve diğerleri Scrypt kullanır. Bunlar en büyük hash fonksiyonlarıdır ama bunların yanında bazı kripto paralar tarafından kullanılan scrypt-N, x11 gibi fonksiyonlar da mevcuttur.

SHA-256’nın oluşturduğu problemlere çözüm olması için başka hash fonksiyonları bulundu. Önceden insanlar ekran kartı(GPU) ile Bitcoin kazabiliyordu ve bu epey enerji harcıyordu. Bitcoin günden güne popülerleştikçe, ASIC SHA-256 makinesi bulundu ve GPU ile kazma metodunun pabucu dama atıldı.

Bu makinelerin ne kadar güçlü olduğuna dair bir fikir vermek adına: 4 GPU çalıştırarak kazı yapan bir donanım yaklaşık 3.4 MH/s gibi bir hash oranı yakalayıp 3600 kW/h tüketirken, ASIC makinesi 6 TH/s kazıp 2200 kW/h tüketir. Dolayısıyla, GPU ile kazma metodu kullanılmaz hale geldi ancak bazı insanlar ağın güvenliği konusunda endişelenmiştir. Daha az insanın ev bilgisayarlarıyla kârlı bir şekilde madencilik yapmasıyla, ağ merkezsiz olma özelliğini biraz yitirdi. Scrypt madenciliği, ASIC’in hafıza sorununa dayanıklı olma vaadiyle uygulamaya geçirildi.

Scrypt hashleri epey büyük bir bellek gerektirmektedir. GPUlar zaten bu durumu kaldırabilmek için tasarlanmışken, ASIC makineleri bu yönde tasarlanmamıştır. Ama Scrypt madenciliği çok fazla enerji gerektiriyor ve bu sorunla baş edebilmek adına scrypt-ASIC makineleri üretilmiştir. Bu evrede Litecoin ASIC madenciliğini önlemek için POW sistemini değiştirmeyi düşünmüştür. Scrypt, POW sisteminin SHA-256‘ya göre daha etkili olduğunu düşündü. Bitcoin’de 10 dakikada 1 blok çözülürken Litecoin’de 2.5 dakikada 1 blok çözülmektedir.

Kripto Para Yasal Mı?

Kripto Paralar pek çok ülkede yasal olmasına rağmen – İzlanda ve Vietnam hariç – yapılandırma ve kısıtlamalardan muaf değillerdir. Çin, finansal kurumların Bitcoin’leri kontrol etmesini Rusya ise kripto paraların yasal olduğunu söylemesine rağmen Rus Rublesi dışında herhangi bir birimle eşya alımını yasaklamıştır.

Bir önceki yazımız olan Neden Dijital? başlıklı makalemizde Dijital, dijital marka ve dijital pazarlama hakkında bilgiler verilmektedir.

Paylaş

Yazar Hakkında

Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü mezunudur. Halkla İlişkiler, Girişimcilik, Reklamcılık, Sosyal Medya gibi çeşitli alanlarda çeşitli seminer ve konferanslara katılım sağladı. Kurumsal firmalarda, iletişim ajanslarında ve çeşitli özel sektörlerde 5’den fazla iş ve staj deneyimi edindi. İş ve staj hayatında Halkla ilişkiler (PR), Kurumsal İletişim, Medya İletişimi, Müşteri İlişkileri alanlarında çalışmalar gerçekleştirdi. Dijital İletişim, Dijital Pazarlama, Dijital İtibar, Dijital Krizler ve Çözümleri, Dijital Sosyal Sorumluluklar, Dijital Reklam, Girişimcilik, SEO, E-Ticaret alanlarında kendisini geliştirdi. Şuan Performance Marketing Specialist olarak çalışmaktadır.

Yorum Yaz